Soos Kiek Uut
Home - Terug naar Activiteiten








Klik hier om het verslag te beluisteren

Verslag Bezoek Markt(meester) DEVENTER, dd. 18-04-2008. (99)

Vandaag, vrijdag 18 april, vindt 1 van de 5 weekmarkten van Deventer plaats. Wij bezoeken de vrijdagmarkt op De Brink in het klop¬pende hart van Deventer.
13 Kiekuutluidjes verzamelen zich bij het NS station. Het weer is zwaar bewolkt en het miezert af en toe een beetje. We wandelen enkele honderden meters naar De Leeuwenbrug, hier is o.a. het kantoor van de 3 marktmeesters van Deventer. Gerard Groenveld wacht ons al op. In de personeelsruimte worden we getrakteerd op een geurende kop koffie met een echte stroopwafel van Jan Schimmel van de markt. We zijn ooit eerder op bezoek geweest bij de Deventer Markt, en wel op 6 augus¬tus 1999, dat was toen ons eerste uitje. In die tijd was er 1 marktmeester en nu 3(Gerard Groenveld, Hendrik Schuitema en Linda Kouwenhoven)
Gerard vertelt het een en ander over de gang van zaken op de markt.
De kooplieden moeten lid zijn van de Centrale Vereniging van Ambulante Handel (cvah.nl) om in aanmerking te komen om o.a. op de Deventer Markt te mogen staan. Verder is er een branche verordening waar men zich aan moet houden. Ook betalen de kooplieden precariogeld aan de Gemeente Deventer vanwege gebruik van de "openbare ruimte". De kooplieden schrijven zelf in voor een markt. Wij als marktmeester houden alles in de gaten op alle markten in de stad. De branche verordening houdt er dus ook rekening mee dat er bijvoorbeeld geen 20 kooplui met bloemen staan, maar hoogstens het maximum aantal genoemd in de verordening, verlaat iemand de markt dan kan er weer ingeschreven worden. Op de Vrijdagmarkt staan plusminus 60 kooplui (zie www.deventer©markten.nl onder het kopje deelnemers en je ziet ze allemaal) met hun waren, sommigen stallen de waren nog uit over diverse kramen en ook weer anderen hebben hun eigen verkoopwagen. Die kun je a la minute in bedrijf stellen, bijvoorbeeld met koeling en speciale verlich¬ting.
De vijf markten van Deventer zijn op:
Dinsdag, Beestenmarkt, 08:00-12:00 uur.
Woensdag, Keizerslanden, 08:00-12:00 uur.
Donderdag, Flora, 08:00-12:00 uur.
Vrijdag, De Brink, 08:00-13:00 uur.
Zaterdag, De Brink, 09:00-17:00 uur.
De grootste markt is de Goede Vrijdagmarkt, deze markt is overgebleven van oudsher. Dan wordt de markt op de Brink uitgebreidt in oppervlakte met de Keizerstraat en de Zandpoort erbij. Deze Goede Vrijdagmarkt trekt ontzet¬tend veel publiek en de markt is dan ook bemenst door standwerkers.
Dan is het tijd om de vrijdagmarkt te gaan bezoeken, het is al bijna kwart voor elf als we de Keizerstraat in lopen en dan op de kop van De Brink bij Cafe Doedel beginnen met de rondleiding.
'de markt, van alle markten thuis'
Een veel gehoorde kreet in het land. En niet voor niets want zeker in Deventer is de markt van alle markten thuis.
Met 5 warenmarkten per week kunt u op de markt in Deventer praktisch elk product vinden dat u maar wenst.

Gezellig winkelen met alle producten binnen loopafstand en tussendoor een kopje koffie drinken, een stroopwafel of een lekker visje eten, het kan allemaal. Slenteren langs de kramen met nieuwtjes of langs de standwer¬kers met produc¬ten die in de winkel nog niet te koop zijn. Ondertussen uw horlogebandje laten repareren.
Producten als groenten, vis, fruit, bloemen en brood zijn vers en komen veelal diezelfde ochtend nog van de veiling of van de visafslag.

Advies van een echte expert? Bij ons op de Deventer markten bestaan ze nog en ze geven u graag advies.

Het is er gezellig druk, dan komen we bij de stroopwafelkraam, van de heer Jan Schimmel (www.destroopwafelman.nl), nou dat is geen kraam meer maar een complete verkoopwa¬gen met alles d'r op en d'r an. Deze wagen is gloednieuw, hij staat er voor de tweede week mee. Hier kun je nog de echte stroopwafel kopen. Zelfs nu met verschillen¬de smaken ook met melkchocola!!!, Iedereen weet natuurlijk dat de bekendste wafel de Goudse stroopwafel is, men fluistert dat de allereerste is gegeten op 18 mei 1863 bij de Firma Kamphuizen te Gouda
(www.goudse¬stroopwafel.nl) Menig Sooslid koopt een pakje stroop¬wafels.

De kooplieden van de groente en het fruit maken de meeste heisa om hun "waar" aan de man te brengen. We maken ons rondje af bij de Loempiakraam. Want de markt kent enkele rijen met kramen, dus je kunt er heen en weer slenteren. De loempia smaakt verrukkelijk. Vanwege het te frisse weer nemen we binnen plaats bij Hotel Royal. Hier nemen we nog een versnapering en danken Gerard voor de ontvangst en rondleiding over zijn markt. We overhandi¬gen hem een chocolade©tegeltje met er op vermeld "Dankjewel Kiekuut". Het is dan al weer bijna 13:00 uur en we gaan de Deventer Markt verlaten.

Hans Bonthuis heeft de nodige foto's gemaakt en die kun je zien op de website. Leuk is nog te melden dat als je aanklikt op www.deventer©markten.nl je een leuk reclamespotje hoort.

Je kunt ook nog kijken op:
www.naardemarkt.nl
www.deventer.nl
Reeds hierboven genoemd:
www.deventer©markten.nl
www.cvah.nl
www.goudsestroopwafel.nl

Verder tref je hieronder nog de geschiedenis van de Deventer Markt aan.

De gasten van vandaag zijn: Bart/Tinie Beekman, Hans/Gerry Bonthuis, Gunther Bosch, Ria van 't Erve, Jose Grana Moreira, Mikhail Kogan, Willem Koks, Gerard Lugten¬berg, Tonnie Nijsen, Hans Plant en Veld¬wachter, Hans.

 

(Kenmerk: Kiekuut/2008/marktmeester.08)

 

De geschiedenis van de Deventer Markt
(geschreven door H.J., Henk, van Baalen.)
Bron: www.deventer©markten.nl

Deventer is een stad met een groots verleden, maar ook een dynamische stad die zorgvuldig haar verleden koestert en met verve aan haar toekomst bouwt.

Ontstaan

Ooit ontstond in de 9e eeuw langs de IJssel een van de belang¬rijkste handels¬nederzettingen van ons land: Deventer. Vooral de Polstraat en omgeving werd de plaats waar een groep van internationale handelaren zich vestigde. Na de ondergang van Dorestad rond 950 kwam een deel van hun uitgeweken handels¬lui, mede door de invallen van de Noormannen die de Lage Landen onveilig maakten, naar Deventer.

Grote veranderingen traden op in de 10e en 11e eeuw toen Deventer werd omwald. Daarmee was de stad een van de eerste steden ten noorden van de Rijn die aarden wallen als bescher¬ming had. De aarden wal maakte in de eeuwen daarna plaats voor de stenen ommuringen (een ieder moest zijn steentje ertoe bijdragen) waarbinnen het bestuurlijk en kerkelijk centrum viel nabij het Grote Kerkhof, maar ook het gebied bij een rivierduin (een natuurlijke verhoging) waarop in 1206 de Bergkerk werd ingewijd. De open ruimte tussen het Bergkwartier en de rest van de oude stad werd de Brink, het handelshart van de stad waar vanaf de 14e eeuw 5 jaarmarkten per jaar werden gehouden en waarvoor kooplieden uit heel Europa naar toe kwamen.
De ruilhandel in de vroege middeleeuwen ging geleidelijk over tot het betalen met munten. De oudste vermelding van een in Deventer geslagen munt dateert uit 1400. Maar de in Deventer geslagen munten kwamen ook heel ver buiten de stad terecht. Daaruit blijkt hoe actief de Deventernaren vroeger al handel dreven. De Bergenvaarders waren kooplieden die handel dreven met de stad Bergen in Noorwegen. Hun belangrijkste handelswaar was de stokvis. Deventer werd de stapelplaats van deze gedroogde vis en werd van hieruit verhandeld. De Schonenvaarders waren kooplieden die lakens (wollen stoffen), wijn en zout naar Schonen in Zuid-Zweden brachten en honing en pelzen mee terug¬brachten.
Naast de Waag staat het huis van Herbert Dapper die in 1575 het huis De Drie Haringen liet bouwen.

Hanze

Vooral de Hanze een verbond van steden en kooplieden, zorgde voor een enorme economische ontwikkeling. Het Hanzeverband waarvan het Duitse Lubeck de belangrijkste stad was, had vanaf het midden van de 13e eeuw tot het einde van de 16e eeuw het monopolie op de handel naar de Oostzee en de Noordzee. Ruim 200 Hanzesteden beschermden hun kooplieden ook in den vreemde ondanks de wat losse organisatiestructuur van de Hanze. Deven¬ter werd een ontmoetingsplaats voor kooplieden uit alle wind¬richtingen en was derhalve een zeer vooraanstaande stad.

Jaarmarkten

Het belangrijkste gebeuren van de stad Deventer waren de 5 grote jaarmarkten die werden gehouden op de Brink, het markt¬plein van het oude Deventer, waar ook heden nog 2 maal per week een markt plaatsvindt en ook jaarlijks de kermis in de eerste week van juni. De vroegere jaarmarkt was een soort jaarbeurs die 2 a 3 weken duurde en verbonden was met een kerkelijke gedenk- of feestdag:
Midvastenweek- 3 weken voor Pasen
St. Johannes- of St. Jan de Dopermarkt - 24 juni
St. Jacobsmarkt - 25 juli
St. Egidiusmarkt - 1 september
St. Maartenmarkt - 12 november

De huidige Goede Vrijdagmarkt doet thans nog aan de jaarmark¬ten denken. Op de jaarmarkten kon men diverse talen horen spreken, tal van bijzondere produc¬ten ruiken en diverse vreem¬de figuren zoals kwakzalvers, landlopers, bedelaars, jongleurs en kunstenmakers tegenkomen. Allerlei producten werden op de Deventer jaarmarkten verhandeld:
Lakens uit Brugge en Leiden, hout (de Deventer Houtmarkt) in Amsterdam en de Houtmarkt in Deventer herinneren hier nog aan) en vis dat in die tijd het meest gegeten volksvoedsel was.

De vaart op Bergen in Noorwegen en bij Schonen in Zweden was het belangrijk¬ste. Men ontdekte hoe kabeljauw en haring konden worden geconserveerd. De gedroogde kabeljauw werd tot stokvis behandeld waarna de stokvis via Bergen naar Deventer werd getransporteerd en vandaar verhandeld. Nog steeds heet Deven¬ter tijdens carnavalstijd Stokvissengat. De kooplieden op Bergen, de Bergenvaarders, namen in Deventer een bestuurlijke rol van betekenis. De haring uit Schonen werd aldaar gepekeld en via Deventer verhandeld.

De Koggeschepen met hun groot laadvermogen brachten via zee en rivieren onder andere ijzer, natuursteen, wijnen en zuivelpro¬ducten, granen, zout en aardewerk. Vervoer over water was veiliger dan over land: vervoer over land ging via de Hessen¬wegen met zware hessenwagens getrokken door ossen.

Marktvrede

Tijdens een jaarmarkt moesten de kooplieden met hun geld en goederen veilig zijn. Om die veiligheid te garanderen was in Deventer een aantal regels van kracht. De veiligheidsmaatrege¬len in de stad waren niet gering, want de marktvrede was voor de stad van economisch levensbelang. De oprichting van een groot houten kruis op de Brink kondigde de marktvrede aan: een ieder mocht vrij zijn handel drijven. Een koopman die door een andere stad werd gezocht, mocht tijdens de markt in Deventer niet gearresteerd worden. Soms kregen kooplieden een escorte van en naar de stad Deventer als men door gevaarlijke gebieden moest reizen.

Diverse markten
Niet alleen op de Brink werden goederen aangevoerd en ver¬kocht. De lakenhan¬del vond plaats in het Wanthuis op het Grote Kerkhof. Haring werd buiten de Zandpoort op de Haringmarkt verhandeld. Op de Nieuwe Markt vond vanaf 1554 de handel in groenten en fruit plaats. Tot 1996 was hier de wekelijkse groentemarkt.

Foto rechts:
Voor het pand Nieuwe Markt 6 is als herinnering aan de Groen¬temarkt een marktvrouw met haar waar afgebeeld in de stoep >>

Hooi en stro, een belangrijk product voor boeren met veel vee, werden verkocht op de Stromarkt.
Hout werd in grote hoeveelheden via de Schipbeek, de Rijn en de IJssel aangevoerd. De handel vond plaats op de Houtmarkt.
Roggebrood was het meest gegeten brood. De handel in rogge vond plaats op de Brink nabij de Roggestraat.
De linnenmarkt werd gehouden in april en mei op de Brink voor de Waag.

De eiermarkt vond plaats op de hoek van de Nieuwe Markt en de Hofstraat en op het Grote Kerkhof, terwijl de Botermarkt in een overdekt gebouw (uit 1886) op de Kleine Poot werd gehou¬den.

Aan de voet van de Grote- of Lebuinuskerk bij de Stovezetters¬huisjes werd nog lang na de Tweede Wereldoorlog een kippen- en gevogeltemarkt gehouden.

Veel Deventernaren herinneren zich ongetwijfeld de veemarkten op de Beesten¬markt. Tot aan de Tweede Wereldoorlog werd er elke dinsdag een veemarkt gehouden. In 1963 werd voor het laatst de Koude Markt (iedere vierde maan¬dag in oktober) en de Vette Markt (op dinsdag 15 dagen na de Koude Markt ) gehouden.

Heden
Thans is de belangstelling voor de markt in het algemeen nog steeds groot. Op dinsdagmorgen is op de Beestenmarkt de weke¬lijkse groentemarkt, waar ook kaas, brood en vis worden ver¬kocht. Op vrijdagmorgen en zaterdag de gehele dag bezoeken duizenden liefhebbers van de markt de Brink waar tegen billij¬ke prijzen verse waar, sfeer en gezelligheid het boodschappen doen tot een feest maken.
De geuren in de open lucht van gebakken vis, stroopwafels, bloemen en fruit geven het marktbezoek iets heel bijzonders.

"Op de markt is uw gulden nog steeds een daalder waard".

Terug naar boven