Soos Kiek Uut
Home - Terug naar Activiteiten


Foto's volgen nog

VERSLAG SALLAND SMAKELIJK EN SMEUIG, 10 juni 2013 (156)

Maandag 10 juni 2013 ging ik met 16 graden Celsius op de fiets vanuit Schalkhaar naar onze activiteit van Soos Kiek Uut in Deventer.
Bij Plaza hebben we weer een natje en een droogje genuttigd en kon iedereen even met elkaar bijpraten. Tegen half twee zijn we, nadat iedereen had afgerekend, te voet verder gegaan naar de Rielerweg waar de mosterdmaker Willem de Witte ons binnen liet in zijn kookstudio. Sommigen van ons waren hier al eens eerder geweest, maar voor diegenen die hier nog niet geweest waren was er weer veel te zien, te lezen (diverse spreuken) en uiteraard te voelen.
We namen plaats in de serre en sommigen zaten lekker buiten, want het zonnetje kwam weer te voorschijn en de temperatuur werd gelukkig wat aangenamer.
Een kopje koffie of thee met daarbij een frou frou koekje. Willem vertelde ons dat zo'n koekje de juiste vulling moet hebben, zodat de smaak en stevigheid goed blijft tussen de krokante laagjes. Het koekje werd vroeger gebakken door Bakkerij Sluis uit Deventer.
Hij gaf even uitleg hoe het programma deze middag gaat verlo­pen en verwelkomde tevens een gast ( Hanna Wolff ) verslag­geefster van Digitaal Deventer magazine over en uit Deventer.
Zij zal het een en ander puliceren met de foto's die gemaakt zijn.
Over en uit Deventer is een tablet‑tijdschrift dat in juni 2012 voor het eerst is verschenen. Ze komen vier keer per jaar uit en ieder seizoen brengen ze alles wat Deventer zo interes­sant maakt voor het voetlicht. Dus onze middag zal binnenkort te lezen/beluisteren zijn op de ipad.
Na de koffie en thee pauze zijn we in de kookstudio gaan zitten.
Willem vertelde dat hij o.a. gewerkt heeft in de bakkerij van Veldwachter, in militaire dienst, in de horeca, op de kermis en zo'n 30 jaar op Brinkgreven. Hij heeft een cateringbedrijf­je gehad en toen als specialiteit Mexicaans. Hij heeft kook­lessen gegeven in deze kookstudio en workshops mosterdmaken.
Nu wil Willem zich bezighouden met het thema Salland smakelijk en smeuig.
Salland is het gebied dat tussen de Holterberg en de Veluwe ligt. Dit gebied is ontstaan in de ijstijd. Voor en tijdens de warmere periodes gedurende de ijstijden hebben de rivieren Rijn, Wezer en Elbe de basis gelegd voor het huidige Sallandse  landschap door enorme hoeveelheden zand aan te voeren. Door Salland liep een brede rivier naar het noorden. Via het dal hiervan schoof gedurende de voorlaatste ijstijd een ijskap van soms tweehonderd meter dik naar het zuiden. Het dal werd hierdoor dieper en aan de randen ver omhoog geduwd. Zo ont­stonden de stuwwallen die nu nog aanwezig zijn als de Salland­se heuvelrug.
Salland heeft kastelen, boerderijen (keuterboeren), bossen, heidevelden etc.
Vroeger hadden de keuterboeren een klein stukje land en dat werd bemest door de schapen. Maar ook kochten de boertjes stront het zogenaamde straotendrek  en paardenstront van de Huzaren om het land te bemesten.
Willem kon ons vertellen hoe de naam Huzarensalade is ont­staan: Er was een meisje uit Deventer dat in de kost was bij een mevrouw. Ze kreeg vriendschap met een huzaar en wilde hem uitnodigen om bij haar op bezoek te komen. Ze mocht hem uitno­digen mits ze hem geen drinken aanbood en de kachel mocht niet aan, m.a.w. het bezoek mocht niet te lang duren.
Toch wilde ze haar Huzaar iets lekkers geven. Ze ging de kelder in en vond wat restjes zoals, een aardappel, een uitje, en appeltje, een augurkje en en  nog een klein stukje vlees. Ze maakte alles fijn en mengde het door elkaar zodat haar vriend toch wat kon eten om aan te sterken. Dus Huzarensalade komt van oorsprong uut Deventer.
Na nog vele anekdotes over Salland vertelde Willem ons hoe brood is ontstaan.
Tussen 1830 en 1850 waren er weinig soorten graan, maar er was wel voldoende roggebrood. Roggebrood kwam ook vaak via schepen naar Salland en het was vaak wat zuurder van smaak.
Rond 1870 was de voedselcrisis en was er dus weinig te eten. Er werd een joodse broodfabriek gebouwd die brood ging bakken. De ovens werden heet gemaakt door takkenbossen te verbranden, want er was voldoende snoeihout aanwezig.
De arme mensen werden met Pasen verwend en kregen een stukje wit brood, wat in die tijd een lekkernij was.
Tegenwoordig zijn er verschillende soorten brood te koop bij de warme bakker en in de supermarkten.

En ja, als je het over brood hebt dan kom je uit bij de Sal­landse koffietafel. Deze bestond en misschien bestaat die ook nog wel uit: lekker zondagse groentesoep (speciaal recept) diverse broodjes, lekkere vleeswaren, verse worst, kaas, roomboter, verse appelstroop etc. En dit alles stond dan op lange tafels die gedekt waren met Chinees tafellinnen, oftewel het witte tafelpapier. De koffietafels waren vooral in trek op een zondag, als je met een groep ging fietsen door het Sal­landse landschap en daarna lekker met z'n allen wilde eten.. Ook na een uitvaart was er vaak een koffietafel. De nabestaan­den wilden daarmee iedereen bedanken voor hun komst. Immers velen moesten van ver komen op de fiets en ook weer terug naar huis fietsen, dus deze belangstellenden mochten niet met lege magen vertrekken.
Nadat Willem veel vragen over het brood vakkundig heeft beant­woord gingen we even pauzeren om daarna mosterd te gaan maken.
We hebben honingmosterd gemaakt: 750 gram geel mosterdzaad, 250 gram zwart mosterdzaad, 2 liter azijnbouillon, 10 % heide­honing, 20 gram zeezout
Enkelen hebben de mosterdzaadjes door een molen fijn gemalen, en bovenstaande ingredienten werden door de leerlingen in een bak verder gemengd. Ook de keukenmachine werd gebruikt om de mosterdzaadjes met bouillon te vermengen. Azijn wordt hierdoor met de olie uit het mosterdzaadje en het meel uit de schil goed gemengd tot een smeuige massa. Onze honingmosterd was klaar en we konden proeven met een stukje kaas, worst en een bitterbal. Naast honingmosterd kon je ook dille mosterd en pikante mosterd proeven.
Voor velen was dit weer een ervaring rijker.
Zo zie je maar weer dat we met Soos Kiek Uut verschillende onderwerpen machtig worden.
Op het eind heeft Hans een woord van dank gedaan en Adrie heeft Willem het wel bekende tegeltje namens ons allen overhandigd, deze keer in de kleuren van Go‑Ahead, rood/geel. Willem zal dit  aan zijn vrouw Corry geven, zij is een echte Go‑Ahead supporter.
Hans had nog de mededeling dat op 14 juli a.s. de 14e verjaar­dag van Soos Kiek Uut wordt gevierd met een barbecue op het landgoed van de familie Beekman. Ook gaf hij nog wat informa­tie  inzake Deventer Actief met de spelonderdelen.
Tegen vijfen kon iedereen weer voldaan richting huis.

Met dank aan tekstschrijver Carel Heerius en fotograaf Hans Bonthuis.

Luister nog even naar:
MP3 artikel Hanna Wolf van de Mosterdman.
Sallandlied

De gasten van vandaag zijn: Hans/Gerry Bonthuis, Gunther Bosch, Willy Brinkman, Ria van 't Erve, Jose Grana Moreira, Carel Heerius, Jan/Riekie van der Horst, Adrie Kool, Gerard Lugtenberg, Margaret Pauli, Hans Plant, Bianca Stokkingreef en Veldwachter Hans.

(Kenmerk: Kiekuut/2013/salland.13)

 

Terug naar boven